کمر درد و راههاى درمان
| |
|
همه ما حداقل یك بار درد كمر را در طول زندگی تجربه كردهایم كه عامل بالقوه وجود این شرایط به طور عمده مكانهای كاری میباشد. عوارض استخوانی ومفصلی ناشی از كار و تغییر شكل وضعیت طبیعی بدن از زمانهای قدیم شناخته شدهاند.
شغل و كار ضمن این كه زندگی افراد را تامین میكند برای سلامت او نیز خطراتی راممكن به بار آورد. تكرار مداوم حركات یكنواخت باعث میشود كه بدن حالتی را كه در موقع انجام دادن این حركات به خود میگیرد حفظ نماید، در نتیجه از حالت طبیعی خود خارج شده و وضع غیرعادی به خود بگیرد كه ممكن است باعث درد عضلات مربوطه گردد. در عصر صنعتی، متداول و شایعترین علت كمر درد نبود فعالیتهای جسمانی میباشد.علل مختلفی میتواند موجب این ناراحتی در افراد گردد كه مهمترین علت آن وضعیت بد كمر در موقع جابهجایی اجسام وفشار بیش از حد به ستون فقرات میباشد. برآورد شده است كه بیش از 80 درصد از كارگران آمریكایی در طی فعالیتهای شغلی خود از كمر درد رنج میبرند.
معمولا خیلی از افراد از این بیماری رنج میبرند و مایل هستند كه در این خصوص اطلاعات بیشتری داشته باشند. هر چند در بین متخصصان برای درمان روشهای خاص مورد بحث قرار گرفته است اما این گروه ترجیح میدهند كه در درمان كمر دردشدید از روش محافظه كارانه استفاده كنند.
اصولا بدن انسان به ثبات ساختاری ستون مهرهها بستگی دارد . شانهها قفسه دندهها و لگن خاصره به ستون مهرهها برای استحكام و صلابت بیشتر قفل و بست شدهاند.شما نیز برای تحرك و توانایی در انجام فعالیتهای مختلف و خم و راست شدن به ستون مهرههای خود وابسته هستید.
ستون فقرات مهرهها از 24 استخوان متصل به هم یا مهره ساخته شدهاند كه به صورت یك دود كش از لگن تا جمجمه بصورت یك منحنی نرم به یكدیگر متصل شدهاند. بین مهرهها دیسكهایی نرم و قابل ارتجاعی وجود دارد كه همانند بالشتك استخوانهای مهرهها و مفاصل را به یكدیگر متصل میكند . یك جفت برآمدگی استخوانی كه بند نامیده میشود انتهای هر مهره را به یكدیگر وصل میكند و ستونی از مهرهها را كه از درون به یكدیگر قفل شدهاند را تشكیل میدهند. ستون مهرهها كه در یك راستا پیوندی محكم دا رند توسط عضلات حمایت و نگهداری میشوند . در هر مهره حفرهای به نام كانال مهرهای پیشبینی شده است كه از داخل آنها بصل النخاع عبور میكند. سیستم عصبی اصلی كه بصل النخاع را به اعضای دیگر بدن ارتباط میدهند از فضاهای بین مهرای عبور میكنند .
دلایل كمردرد چیست؟ كمر درد ممكن است ناگهان شروع شده و یا تدریجی باشد. كمردرد حاد، اغلب با صدمات فیزیكی به دنبال بلند كردن وسایل سنگین و یا فعالیتهای مختلفی ایجاد می گردد. درد معمولا به علت كشیدگی عضلات و یا رباطها ایجاد میشود. صدمات ممكن است با فعالیت كردن تشدید شوند. در خیلی از موارد، علایم طی 2 تا 14 روز برطرف میشوند.
متخصصین با جمع بندی و شناخت علل، انواع كمر درد را به شرح زیر طبقه بندی كردهاند:
1) سن: شایعترین سن ا بتلای به كمردرد، سنین میانسالی است. 2) بیماریها: از جمله پوكی استخوان، اسكولیوز (خمیدگی بیش از حد ستون فقرات تنگی كانال نخاع و آنفلوانزا را میتوان نام برد. 3) ضربه: ضربـه یـا سقـوط به پشت میتواند باعث كشیدگی یا پارگی بافتهای اطراف ستون فقرات یا حتی منجر به شكستگی استخوان شود.
4) استرس یا عصبانیت: هیجانات شدید میتواند باعث انقباض عضلات پشت شود و عضلات منقبض شده میتوانند درد ایجاد كنند. همچنین عضلات منقبض شده، مستعد كشیده شدن هستند. 5) نحوه حركت: حركات ناشیانه پیچ خوردگی یـا تقلای بیش از حـد میتواند باعث كشش یا پارگی تاندونها، لیگامانها (رباطها )و عضلات موجود در ناحیه كمر شود.
6) ورزش نكردن: ستون فقرات انسان باید توسط عضلات قوی هم در ناحیه جلو و هم عقب حمایت شوند، اگر بهاندازه كافی ورزش نكنیم این عضلات ضعیف گشته و ستون فقرات بدن را مستعـد آسیب میكند. 7) ورزشهای غلط: در صورتی كه به طور مكرر مبتلابه كمـردرد میشوید باید در ورزش مورد علاقه تان كه باعث پیچش یا خم شدن ستون فقراتتان میشود، تجدید نظر كنید.
8) عادت خوابیدن: طرز خوابیدن میتواند منجر به كمردرد شود; در صورتی كه به شكم خوابیده شود یا تشك خیلی نرم باشد یا بالش خیلی بزرگ باشـد ستون فقرات بـدن ممكن است بیش از حد خـم و به كمر درد منجـر شود; از طرفی در صورتی كه تشك خیلی سفت باشد ستون فقرات بدن ممكن است بیش از حد صاف قرار گیرد و احساس ناراحتی شود. 9) گرم كردن: فردی كه بدون گرم كردن بدن ورزش میكند ممكن است دچار كمردرد شود; علت این امر آن است كه وقتی عضلات سرد و سفت هستند بیشتر مستعد كشیدگـی میباشند.
10) اضافه وزن: اضافه وزن احتمال كمردرد را در بدن افزایش میدهد. وزن اضافی باعث میشود كه بار بیشتری بر كمر تحمیل شود.
11) وضعیتهای قرارگیری نامطلوب: در صورتی كه ساعتها با پشت قوز كرده یا شانههای افتاده بنشینیم یا بایستیم یا در حالت قوز كرده راه برویم احتمال ابتلابه كمردرد افزایش مییابد; به خصوص خانمهایی كه كفشهای پاشنه بلند میپوشند باید مراقب باشند و علت آن این است كه ستون فقرات در حالت طبیعی به شكل حرفS میباشد و ناحیه كمر قوسی به سمت داخل دارد. استفاده از كفشهای پاشنه بلند باعث میشود كه این قوس افزایش یافته و كشش بیشتری بر روی عضلات و دیسك اعمال گردد. 12) روش غلط برداشتن اشیای سنگین: برای انجام كارهای خیلی سنگین و سخت و یا كارهایی كه به نیروی خیلی زیاد نیاز دارند سطح كار باید از حد معمول پایینتر باشد . از حمل و جابجا كردن وسایل سنگین با یك دست دوری نماییم. اگر برداشتن بار بایستی به طور دایم انجام گیرد وزن بار باید هر دفعه نسبت به قبل سبكتر شده تا فرد زود خسته و آسیبی به كمر وی وارد نشود; همچنین باید سعی كنیم تا آنجا كه امكان دارد بار را به بدن خود نزدیك كنیم و از پاهای خود برای بلند كردن اشیا استفاده نماییم و هنگام حمل پشت خود را خم نكنیم و از لیز نخوردن پا و عدم وجود موانع در سر راه مطمئن شویم. رایجترین درد و صدمات كمر مربوط به منطقه كمری و پایین كمر است.
دردهای منطقه پایین كمر معمولا از تغییرات تخریبی دیسكهای كمر ناشی میشود.
با بالا رفتن سن مواد ارتجاعی دیسك خشك و منقبض شده و خاصیت ارتجاعی و كشش خود را از دست میدهد این نوع دیسك با بلند كردن شی، عطسه زدن یا بد نشستن ملتهب شده و حتی ممكن است پاره شود و بافت اسفنجی خود را به فضای احاطه شده پخش نماید . این دیسك تحت فشار شدید اعصاب مجاور قرار گرفته و باعث درد، كرختی و سوزش یا اسپاسم دردناك عضلانی میشود . از بین رفتن ضخامت دیسك نیز منجر به ساییدگی مفصل مسطح و فشردگی فضای بین مهرهها شده و فشار غیر متعارفی را به اعصاب وارد میكند. پرهیز از صدمات كمر هر فردی ممكن است به كمر درد مبتلا شود اما بعضی از مشاغل خطر صدمات را دو چندان میكند . به عنوان مثال رانندگان كامیون كه مدتهای طولانی در معرض تكانهای كامیون به رانندگی میپردازند بیشتر به صدمات كمری دچار میشوند. پرستاران نیز كه همواره بیماران را جابهجا میكنند ممكن است به كمر درد مبتلا شوند.
فعا لیتهای روز مره نیز باعث صدمات كمر میشوند حتی با نشستن به ستون مهرهها فشار وارد میشود .مادران باردار كه دردها و فشارهای متفاوتی را در ناحیه كمر تجربه میكنند، والدینی كه فرزندان و كودكان خود را از زمین بلند میكنند نیز در معرض خطر ابتلا به كمر درد هستند.
ما برای دوری از خطر كمر درد نباید هیچ فعالیت سنگینی را دست كم بگیریم.
برای در امان بودن از صدمات كمر باید خطر زایی هر فعالیت را با بكار گیری اصول ساده ذیل به حداقل رساند. 1-هیچگاه خمیده راه نروید زمانی كه ایستاده یا نشستهاید انحنای پایین كمر را به حالت طبیعی خود نگه دارید .
2- برای بلند كردن اجسام از زمین روی آن خم نشوید و سعی كنید زانوها را خم كنید و پشت را صاف نگه دارید حتی الامكان جسم را به بدن نزدیك نمایید.
3- برای مدت زیاد در یك وضعیت ننشینید . بهخصوص برای رانندگان كه هر چند وقت یك بار باید از خودرو پیاده شوند و راه بروند. 4- حتی الامكان سعی شود از زیر اندازهای مناسب برای خوابیدن استفاده گردد بطوری كه كمر در حالت صاف باقی بماند.
تقویت عضلات كمر عضلات پشت حافظ ساختمان و جنبش ستون مهرهها به شمار رفته و نقش اتصال آنها را به عهده دارد . به همین جهت سلامت عضلات پشت در پرهیز از صدمات یا بهبود از صدمات اهمیت زیادی دارد . اما مطالعات اخیر نشان میدهد كه عامل اساسی در دوری از صدمات كمر به شرایط عمومیجسمانی شما بستگی دارد و ربطی به قدرت عضلات پشت ندارد.اولین اقدام بعد از صدمات انجام تمرینات ورزشی نرم برای كسب و بهبود ضریب انعطاف عضلانی است. زمانی كه شما بهبود پیدا میكنید و هیچگونه دردی را احساس نمیكنید پزشك به شما تمرینات قدرتی و جنبشی را توصیه میكند.
تمرینات جنبشی 1- روی زمین به پشت بخوابید و زانوها را خم كنید .لگن را به آرامیبچرخانید و كمر را به سمت زمین مماس نمایید. به حالت اول بر گردید و چند بار این تمرین را انجام دهید.
2- دمر بخوابید و به آرامیسر را بالا بیاورید. این تمرین را چند بار انجام دهید.
3- دمر بخوابید و با كمك ساعدها بالا تنه را بالا آورده و این تمرین را چندین بار انجام دهید. 4- دوچرخه ثابت سوار شوید.
5- در آب شنا كنید. استراحت در زمان كمر درد حداقل48 ساعت یا تا زمانی كه شدت درد كاهش پیدا كند استراحت كنید. در حین صرف غذا نیز در بستر بمانید .
اگر تختخواب شما از وسط خم میشود یك متكا به زیر سر اضافه كنید. ضمنا گرما یا سرما میتواند به اسپاسم عضلانی و جریان طبیعی گردش خون كمك كند. بستری شدن در بیمارستان از این جهت موثر است كه كاملا بیمار را در وضعیت استراحت و تحت نظر نگه میدارد . بسیاری از متخصصان معتقدند كه حتی بستری شدن كوتاه مدت بهبود درد فرد مبتلا به كمر درد را تسریع مینماید.
ماساژ نیز در منطقه كمر به بهبود منطقه مورد درد، كاهش اسپاسم عضلانی و تحریك گردش خون كمك شایانی مینماید.
جراحی
جراحی افراد مبتلا به كمر درد زمانی باید انجام گیرد كه روشهای درمان برای كنترل دردهای شدید و مزمن یا علائم نورولوژی پاسخگو نباشد . هر چند روش لامینكتومییا برداشتن مواد داخل دیسك موفقیت خوبی به همراه داشته، اما این روش عاری از خطر نیست .لازم است قبل از اقدام هر نوع جراحی با پزشك اورتوپد یا جراح اعصاب مشورت شود. به خاطر داشته باشید كه اگر تا كنون مبتلا به صد مات كمر شدهاید ممكن است كه در طول زندگی از همان منطقه در معرض خطر باشید.برنامه تمرینی جهت درمان باید متناسب با مشكل شما باشد تا ناراحتی شما كاهش یابد. نوع درمان میتواند استفاده از آب سرد و گرم، ماساژ، كشش، تمرینات ورزشی، ریلاكسیون، آمادگی جسمانی و اصلاح دامنه حركتی باشد. منبع: نشریه انجمن فیزیوتراپی امریكا |